A.I. ความก้าวหน้าของเทคโนโลยี ที่ควรมีการกำกับดูแลที่เหมาะสม
ปัญญาประดิษฐ์ หรือ Artificial Intelligence (AI) กลายเป็นพลังแห่งการเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรมต่างๆ โดยได้ปฏิวัติการดูแลสุขภาพ การเงิน การขนส่ง และอื่นๆ อีกมากมาย อย่างไรก็ตาม ด้วยความก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนสำหรับกฎระเบียบที่ครอบคลุมเพื่อจัดการกับข้อกังวลด้านจริยธรรม รับประกันความรับผิดชอบและจัดการความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ประชาคมโลกอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญ โดยต้องเผชิญกับความซับซ้อนของนวัตกรรมทางเทคโนโลยี ผลกระทบทางสังคมและกรอบการกำกับดูแลที่มุ่งควบคุมศักยภาพของ AI ในขณะเดียวกันก็ป้องกันข้อผิดพลาด วิวัฒนาการของแนวทางการกำกับดูแลเหล่านี้จะมีบทบาทสำคัญในการกำหนดผลกระทบในอนาคตต่ออุตสาหกรรมและชุมชนทั่วโลก
ความจำเป็นสำหรับกฏหมายควบคุม AI
กฏหมายควบคุมดูแล AI เกิดขึ้นจากผลกระทบของปัญญาประดิษฐ์ในมิติทางสังคม เศรษฐกิจ และจริยธรรม ในขณะที่เทคโนโลยี AI ก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ความกังวลเกี่ยวกับการละเมิดความเป็นส่วนตัว อคติของอัลกอริทึมและผลกระทบทางจริยธรรมก็มีความกดดันมากขึ้น หากไม่มีกฎระเบียบที่มีประสิทธิภาพก็มีความเสี่ยงที่ระบบ AI อาจทำให้เกิดความไม่เท่าเทียมกัน ละเมิดสิทธิส่วนบุคคล และทำลายความไว้วางใจของสาธารณะ ด้วยการกำหนดแนวทางและมาตรฐานที่ชัดเจน หน่วยงานกำกับดูแลตั้งเป้าที่จะส่งเสริมนวัตกรรมในขณะเดียวกันก็ป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้น เพื่อให้มั่นใจว่าการพัฒนา AI สอดคล้องกับหลักการทางจริยธรรมและตอบสนองผลประโยชน์ในวงกว้างของสังคม ดังนั้นกฎระเบียบ AI ที่แข็งแกร่งจึงเป็นสิ่งสำคัญในการนำทางความซับซ้อนของเทคโนโลยีอย่างมีความรับผิดชอบและยั่งยืนไปสู่อนาคต
AI Act กฏหมายปัญญาประดิษฐ์ฉบับแรกของโลก
AI Act เกิดขึ้นโดยสหภาพยุโรปที่เป็นผู้นำด้านกฎระเบียบด้าน AI ในเดือนเมษายน ปี 2021 และมีผลบังคับใช้ปลายปี 2025 การควบคุมการใช้ AI ในยุโรปให้อยู่ภายใต้กรอบความปลอดภัย เคารพสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้คน สนับสนุนประชาธิปไตย ในขณะเดียวกันก็เปิดโอกาสให้ธุรกิจสามารถพัฒนา เติบโตและขยายตัวภายใต้การควบคุมได้เช่นเดียวกัน ดังนั้น AI Act จึงไม่ใช่แค่กฎหมายที่ร่างขึ้นมาเพื่อกำกับดูแลการใช้งานอย่างถูกต้องและมีจริยธรรมเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมการสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ และทำให้ยุโรปเป็นผู้นำทางด้านนี้อีกด้วย
ทว่าสหภาพยุโรปได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับ AI บางประเภทที่อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสิทธิของพลเมืองและประชาธิปไตย สมาชิกของสหภาพจึงได้ตกลงที่จะห้ามการปฏิบัติเฉพาะ 6 ประการ ดังนี้
- Biometric Categorisation Systems หรือระบบที่จัดหมวดหมู่บุคคลตามคุณลักษณะทางชีวมิติ (ทางกายภาพหรือพฤติกรรม) เช่น ลายนิ้วมือหรือลักษณะใบหน้า และการใช้ข้อมูลที่ละเอียดอ่อน เช่น มุมมองทางการเมือง ความเชื่อทางศาสนา ความเชื่อทางปรัชญา รสนิยมทางเพศ หรือเชื้อชาติ
- Untargeted Scraping of Facial Images หรือการคัดลอกภาพใบหน้าจากอินเทอร์เน็ตหรือภาพวงจรปิดโดยเฉพาะเจาะจงที่ใคร และนำภาพเหล่านั้นมาสร้างฐานข้อมูลสำหรับเทคโนโลยีการจดจำใบหน้า (Facial Recognition)
- Emotion recognition หรือระบบการจดจำอารมณ์ความรู้สึก เช่น การใช้กล้องหรือเซ็นเซอร์อื่นๆ เพื่อตรวจจับการแสดงออกทางสีหน้า ภาษากาย หรือสัญญาณอื่นๆ ที่บ่งบอกว่าใครบางคนรู้สึกอย่างไร
- Social Scoring หรือการใช้ AI ในการให้คะแนนบุคคลจากพฤติกรรมทางสังคมหรือลักษณะส่วนบุคคล
- ระบบ AI ที่บิดเบือนพฤติกรรมของมนุษย์เพื่อหลีกเลี่ยงเจตจำนงเสรี คือระบบ AI ที่ถูกนำมาใช้ชี้นำหรือควบคุมพฤติกรรมของมนุษย์เพื่อจำกัดเสรีภาพในการตัดสินใจ
- AI ที่ใช้เพื่อแสวงหาประโยชน์จากความเปราะบางของผู้คน เช่น อายุ ความพิการ สถานการณ์ทางสังคม หรือเศรษฐกิจ (ข้อกังวลด้านจริยธรรมในการใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบและยุติธรรม)
นอกเหนือจากสหภาพยุโรปที่มีกฏหมายควบคุมปัญญาประดิษฐ์แล้ว ยังมีประเทศอื่นๆ ที่เริ่มพิจารณาการร่างกฏหมายหรือบังคับใช้กฏหมายที่เกี่ยวกับ AI มากขึ้น ยกตัวอย่างเช่น
สหรัฐอเมริกา
ตั้งแต่ต้นปี 2022 สหรัฐอเมริกาไม่มีกฎหมายของรัฐบาลกลางที่ครอบคลุมซึ่งกำหนดเป้าหมายไปที่กฎระเบียบ AI โดยเฉพาะ อย่างไรก็ตาม การอภิปรายยังดำเนินอยู่เกี่ยวกับกรอบการกำกับดูแลที่เป็นไปได้เพื่อจัดการกับข้อกังวลด้านจริยธรรม ความเป็นส่วนตัวของข้อมูล และความปลอดภัย
ขณะที่บางรัฐ เช่น แคลิฟอร์เนีย ได้มีการบังคับใช้กฎหมายที่เน้นเรื่อง AI โดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับความเป็นส่วนตัวและการปกป้องข้อมูลแล้วเรียบร้อย
จีน
ในฐานะผู้นำระดับโลกด้านการพัฒนาเทคโนโลยี AI จีนได้ปรับใช้กรอบการกำกับดูแลที่เน้นความเป็นส่วนตัวของข้อมูล ความปลอดภัยทางไซเบอร์ และจริยธรรมของ AI รัฐบาลจีนได้ออกแนวปฏิบัติและมาตรฐานสำหรับการพัฒนา AI โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างสมดุลระหว่างนวัตกรรมกับความมั่นคงทางสังคมและการพิจารณาด้านจริยธรรม
สิงคโปร์
ได้จัดทำกรอบการกำกับดูแล Model AI เพื่อเป็นแนวทางแก่องค์กรต่างๆ ในการนำ AI ไปใช้อย่างมีความรับผิดชอบ กรอบการทำงานดังกล่าวเน้นความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และความเป็นธรรมในระบบ AI เพื่อสร้างความไว้วางใจระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและปกป้องสิทธิของผู้บริโภค
ประเทศในอาเซียน
ภายในภูมิภาคอาเซียน ประเทศต่างๆ รวมถึงประเทศไทย กำลังสำรวจความพยายามร่วมกันเพื่อทำให้กฎระเบียบและมาตรฐาน AI สอดคล้องกัน โครงการริเริ่มประกอบด้วยโปรแกรมเสริมสร้างขีดความสามารถ การเจรจาเชิงนโยบาย และการพัฒนาแนวปฏิบัติระดับภูมิภาคเพื่อส่งเสริมแนวทางที่สอดคล้องกันในการกำกับดูแล AI
แม้จะมีความพยายามที่จะควบคุม AI แต่ความท้าทายยังคงมีอยู่ นวัตกรรมทางเทคโนโลยีที่ก้าวไปอย่างรวดเร็วมักจะแซงหน้ากรอบการกำกับดูแล ซึ่งนำไปสู่ช่องว่างในการกำกับดูแลและการบังคับใช้ นอกจากนี้ การถกเถียงยังคงดำเนินต่อไปเกี่ยวกับความสมดุลระหว่างการส่งเสริมนวัตกรรมและการป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้น
ทิศทางในอนาคตของกฏหมายควบคุม AI
เส้นทางข้างหน้าในกฎระเบียบด้าน AI ต้องได้รับความร่วมมือระหว่างรัฐบาล ผู้นำในอุตสาหกรรม นักวิชาการ และภาคประชาสังคม เพื่อพัฒนานโยบายที่ครอบคลุมซึ่งส่งเสริมนวัตกรรมในขณะเดียวกันก็ปกป้องผลประโยชน์สาธารณะ เช่น
- มาตรฐานอุตสาหกรรมและแนวทางปฏิบัติ : โครงการริเริ่มที่นำโดยอุตสาหกรรมมีบทบาทสำคัญในการกำหนดแนวทางด้านจริยธรรมและแนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุดสำหรับการพัฒนาและการปรับใช้ AI
- การตระหนักรู้และการมีส่วนร่วมของสาธารณะ : การให้ความรู้แก่สาธารณะเกี่ยวกับเทคโนโลยี AI ประโยชน์ที่อาจเกิดขึ้น ความเสี่ยงและกำหนดลำดับความสำคัญของนโยบายสาธารณะ
- ความร่วมมือระหว่างประเทศ : โครงการและความคิดริเริ่มต่างๆ เช่น ที่นำโดย OECD (The Organisation for Economic Co-operation and Development) และ G20 อำนวยความสะดวกในการแบ่งปันความรู้และการประสานกันของกฎระเบียบด้าน AI ในระดับโลก
แนวปฏิบัติด้านจริยธรรมมีบทบาทสำคัญในการควบคู่ไปกับกรอบทางกฎหมาย โดยเป็นแนวทางให้กับนักพัฒนาและผู้ใช้ในการปรับใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ หลักการของความเป็นธรรม ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และการไม่แบ่งแยกได้รับความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อลดอคติและรับประกันว่า AI จะทำหน้าที่เพื่อประโยชน์ทางสังคมในวงกว้าง
เมื่อมองไปข้างหน้า วิวัฒนาการของกฎระเบียบด้าน AI จะเป็นหัวใจสำคัญ ความร่วมมือระหว่างรัฐบาล ผู้นำในอุตสาหกรรม และกลุ่มผู้สนับสนุนจะมีความสำคัญในการประสานมาตรฐานระดับโลกและจัดการกับความท้าทายใหม่ที่อาจเกิดขึ้น ในขณะที่ AI ยังคงกำหนดนิยามใหม่ของความเป็นไปได้ การแสวงหากฎระเบียบที่มีประสิทธิภาพยังคงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในการกำหนดอนาคตที่นวัตกรรมอยู่ร่วมกันอย่างมีความรับผิดชอบกับความเป็นอยู่ที่ดีของสังคม
ผู้เขียน:
จินต์ศุจี มณฑิราลัยพร
ที่มา
https://www.spiceworks.com/tech/artificial-intelligence/articles/ai-regulations-around-the-world/
https://www.mindfoundry.ai/blog/ai-regulations-around-the-world
https://techsauce.co/news/world-first-laws-to-regulate-ai-in-eu-called-ai-act
